Prawo doczesne o rzeczach wiecznych

Czas odwiedzin cmentarzy oznacza nie tylko zadumę nad marnością życia. Trzeba dopilnować niezbędnych opłat i formalności


Na początek warto zorientować się, czy groby naszych bliskich są opłacone, to znaczy czy mają prolongaty. W tym celu powinniśmy udać się do administracji cmentarza. Tam dowiemy się, przez jaki czas obowiązuje jeszcze prolongata utrzymania grobu.
Według ustawy wynosi ona do 20 lat. Po tym czasie powinniśmy wpłacić kolejne pieniądze. Na cmentarzach parafialnych zasadniczo ta opłata nie obowiązuje, na cmentarzach komunalnych jest różna i ustalana indywidualnie w każdym mieście. Przeważnie jest to od kilkuset do tysiąca złotych - w zależności od wielkości grobu. Za pojedyncze wynosi ona mniej, za rodzinne jest odpowiednio wyższa. Nie uiszczając prolongaty, musimy liczyć się z możliwością, że grób bliskiej osoby zostanie zlikwidowany.
W wyjątkowych przypadkach prolongata ta może być rozłożona w ratach.
Administratorzy cmentarzy w pierwszej kolejności likwidują groby bardzo zaniedbane, którymi nikt nie opiekuje się przez wiele lat. Ale przed zlikwidowaniem zazwyczaj zostawiana jest na nagrobku kartka informująca o konieczności dokonania opłaty prolongacyjnej. Czasem nagrobki wyjątkowo stare i wyjątkowo piękne uznane są za zabytki, będące w darmowej opiece administracji cmentarza.

Zmiany trzeba zgłosić
Nie wszyscy wiedzą też, że na każdym cmentarzu obowiązują nieco inne zasady. Na niektórych nie można na przykład ustawiać przy grobach ławek, bo jest to nielegalne, natomiast na innych nekropoliach musimy za to zapłacić.
Dlatego, zanim przystąpimy do jakichkolwiek zmian w wyglądzie grobowca czy jego otoczenia warto uprzedzić o tym administrację cmentarza. Podobnie jest, gdy chcemy postawić pomnik. Wtedy wizyta kamieniarza powinna być również uzgodniona z zarządem cmentarza, który wydaje mu na to specjalne zezwolenie.

Sprzątanie
Jeżeli przed Wszystkimi Świętymi nie mamy czasu zrobić osobiście porządku na grobach, to zawsze możemy w tym celu wynająć firmę sprzątającą.
Takie usługi stają się w naszym kraju coraz bardziej popularne, a wachlarz świadczonych usług jest naprawdę szeroki. Możemy zamówić kompleksowe sprzątnięcie grobu wraz z myciem i woskowaniem pomnika i postawieniem na nim zniczy czy posadzeniem roślin wokół grobu. Za taką usługę zapłacimy w zależności od miasta od 30 zł do 100 zł. Firmy oferują również wykup pakietów, w których zawiera się comiesięczne sprzątanie grobu. Taka roczna opieka nad grobem to wydatek rzędu 500--700 zł. Jeśli mamy jakiekolwiek wątpliwości, czy usługa ta zostanie wykonana należycie, możemy zażyczyć sobie przesłania dokumentacji. Najczęściej sprowadza się to przesłania zdjęć przed i po wykonaniu usługi.
Co ważne, niektóre firmy oferują również załatwienie za nas formalności związanych z grobem. Można więc zlecić im uiszczenie prolongaty. Dla wyjątkowo zajętych istnieje tu usługa modlitwy za zmarłego lub zamówienie nabożeństwa w jego intencji.
Najłatwiej taką firmę znaleźć w internecie. Wtedy wystarczy tylko wypełnić formularz zamieszczony na stronie (podajemy tam adres cmentarza, zaznaczamy miejsce i numer kwatery oraz wybieramy zakres czynności porządkowych). Jeżeli nie będziemy z takiej usługi zadowoleni, zawsze możemy zwrócić się do miejskiego rzecznika praw konsumentów ze skargą.
Podobnie jest w przypadku zakładu usług pogrzebowych, na który również możemy złożyć zażalenie.

Co na to prawo
Niektórzy mają życzenie, by po śmierci ich prochy były rozsypane np. w lesie lub nad morzem. Niestety, jest to niezgodne z prawem.
Podobnie nie można być pochowanym poza terenem cmentarza, np. w ukochanych górach. Według ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych z 31 stycznia 1959 r., cmentarze powinny znajdować się na ogrodzonym terenie, odpowiednim pod względem sanitarnym. Takie decyzje wydaje minister zdrowia w porozumieniu z ministrem środowiska.
Ich rozporządzenie powinno określać: szerokość pasów izolujących teren cmentarny od innych terenów, a w szczególności terenów mieszkaniowych, odległość cmentarza od źródeł ujęcia wody, wymagania co do poziomu wód gruntowych na terenach przeznaczonych pod cmentarze. Miejsce, które nie jest cmentarzem, po prostu tych wymogów nie spełnia.
Inna sprawa to także zapisane w tej ustawie zasady postępowania ze zwłokami. I tu wyraźnie jest napisane, że zwłoki mogą być pochowane przez złożenie w grobach ziemnych, w grobach murowanych lub katakumbach i zatopienie w morzu. Szczątki pochodzące ze spopielenia zwłok mogą być przechowywane także w kolumbariach. Przenoszenie lub przewożenie zwłok w otwartych trumnach jest zabronione.
Groby ziemne, groby murowane i kolumbaria przeznaczone na składanie zwłok i szczątków ludzkich mogą znajdować się tylko na cmentarzach, a przewóz zwłok i szczątków może nastąpić po uzyskaniu pozwolenia właściwego powiatowego inspektora sanitarnego.
Na sprowadzenie zwłok i szczątków z zagranicy w celu ich pochowania należy uzyskać pozwolenie starosty właściwego ze względu na miejsce, w którym zwłoki i szczątki mają być pochowane; pozwolenie jest wydawane po porozumieniu z właściwym państwowym powiatowym inspektorem sanitarnym. Wymagane jest także zaświadczenie polskiego konsula, stwierdzające, że zwłoki i szczątki mogą być sprowadzone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Ciała osób zmarłych na okrętach będących na pełnym morzu powinny być pochowane przez zatopienie w morzu zgodnie ze zwyczajami morskimi. W przypadkach, kiedy okręt może w ciągu 24 godzin przybyć do portu objętego programem podróży, należy zwłoki przewieźć na ląd i tam je pochować.
Za nieprzestrzeganie przepisów wyżej wymienionej ustawy podlega się karze grzywny lub ograniczenia wolności. Ważne! Regulamin cmentarzy mówi też o specjalnych zasadach, jeśli chcemy skremować zmarłego.
Oprócz kopii aktu zgonu, musimy dostarczyć pisemną wolę zmarłego o spopieleniu poświadczoną notarialnie lub przez dwie osoby obecne przy spisywaniu tej woli, albo pisemne oświadczenie najbliższego członka rodziny. Musimy również zająć się dostarczeniem zwłok w trumnie drewnianej, nielakierowanej i pozbawionej wszelkich okuć metalowych (mogą być ekologiczne, przystosowane do kremacji zwłok, jej koszt to ok. - 300 zł). Co ważne, zmarły nie może posiadać rozrusznika serca.

Odprawy
W każdym zakładzie pracy jest tzw. regulamin pracy, w którym zapisane są prawa przysługujące pracownikowi w razie śmierci osoby z najbliższej rodziny.
Generalnie chodzi o dni wolne od pracy. I tak, dwa dni przysługują pracownikowi w razie pogrzebu:
ojca, matki, ojczyma, macochy, małżonka.
Jeden dzień w razie pogrzebu: dziecka, siostry, brata, teściowej i teścia, babki i dziadka
innej osoby będącej na utrzymaniu pracownika lub pod jego bezpośrednią opieką.
Wolnych dni, o których mowa, udzielają pracownikom zatrudnionym na stanowiskach kierowniczych i samodzielnych pracodawcy, a pozostałym - osoby upoważnione przez pracodawcę. Zwolnień od pracy udziela się na podstawie wniosku pracownika.
W razie śmierci pracownika zakład pracy zobowiązany jest do wypłaty tzw. odprawy pośmiertnej. Mowa o tym w art. 93 kodeksu pracy. I tak, w razie śmierci pracownika w czasie trwania stosunku pracy lub w czasie pobierania po jego rozwiązaniu zasiłku z tytułu niezdolności do pracy wskutek choroby rodzinie przysługuje od pracodawcy odprawa pośmiertna, ktorej wysokość jest uzależniona od okresu zatrudnienia pracownika w danego pracodawcy i wynosi: jednomiesięczne wynagrodzenie, jeśli pracownik był zatrudniony krócej niż 10 lat, trzymiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 10 lat, sześciomiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 15 lat.
Odprawę pośmiertną dzieli się w częściach równych pomiędzy wszystkich uprawnionych członków rodziny. Jeżeli po zmarłym pracowniku pozostał tylko jeden członek rodziny uprawnionej do odprawy pośmiertnej, przysługuje mu odprawa w wysokości połowy odpowiedniej kwoty określonej wyżej.
Odprawa pośmiertna nie przysługuje członkom rodziny, jeżeli pracodawca ubezpieczył pracownika na życie, a odszkodowanie wypłacone przez instytucję ubezpieczeniową jest nie niższe niż odprawa pośmiertna przysługująca zgodnie zpowyższymi kwotami.
Jeżeli odszkodowanie jest niższe niż odprawa pośmiertna, pracodawca jest zobowiazany wypłacić rodzinie kwotę stanowiącą różnicę między tymi świadczeniami.



FORMALNOŚCI KROK PO KROKU
1W przypadku śmierci w domu, świadkowie powinni jak najszybciej wezwać lekarza, najlepiej pogotowia ratunkowego. Po oględzinach zwłok wystawi on protokół zgonu, który jest podstawowym dokumentem stwierdzającym zgon. Z nim należy się udać do lekarza rejonowego (w przychodni, do której należał zmarły), który wystawia kartę zgonu.
2Akt zgonu wystawia Urząd Stanu Cywilnego na podstawie karty zgonu. W instytucji tej musimy także zostawić dowód osobisty osoby zmarłej i jej paszport. Urząd Stanu Cywilnego wydaje, oprócz aktu zgonu, również tzw. kartę do celów pochowania zwłok. Oddajemy ją zakładowi pogrzebowemu, który zajmuje się pochówkiem. Karta ta zostaje oddana administracji cmentarza.
3W zakładzie pogrzebowym (któremu można zlecić wszystkie formalności związane z pogrzebem) załatwimy m.in.: przygotowanie zmarłego do pogrzebu, dokonanie wyboru urny lub trumny, zlecenie załatwienia miejsca na cmentarzu etc.
4Zgłoszenie pogrzebu do parafii, do której należał zmarły i której ksiądz będzie prowadził ceremonię pogrzebową. Z doświadczenia zakładów pogrzebowych wynika, że nawet jeśli zmarły był niepraktykującym katolikiem, księża z reguły nie odmawiają odprawienia ceremonii pogrzebowej.
5Zakład Ubezpieczeń Społecznych, któremu przedstawiamy rachunki po pogrzebie i który wypłaca osobie organizującej pogrzeb tzw. zasiłek pogrzebowy.