Duch Gór pilnuje karkonoskich szlaków

Krajobraz Karkonoszy jest zachwycający i inspirujący. Skały, jaskinie, przepaści, potoki, lasy sprawiają, że spacer w tych górach bardzo pobudza wyobraźnię. I słusznie, bo mieszka tam ktoś, kto - jak głoszą legendy - panuje nad całą karkonoską przyrodą.

To Duch Gór, który ma wiele imion - Liczyrzepa, Karkonosz, Rzepiór, Rzepolicz, niemieckie Rübezahl, czeskie Krakonoš. Pierwsze legendy o nim powstawały jeszcze w średniowieczu. Najprawdopodobniej miejscem, gdzie się zrodziły, było źródło rzeki Łaby. Początkowo Ducha Gór wyobrażano sobie jako przerażającego, niebezpiecznego demona. Pierwszy jego obraz pochodzi z 1561 roku. Autorem był śląski kartograf Martin Helwig. Duch Gór został tam przedstawiony jako stwór przypominający jelenia stojącego na tylnych nogach.

Niektórym kojarzy się z gryfem. Rogi, diabelski ogon, kopyta, kij i paszcza zwrócona w prawą stronę - ten przerażający wówczas wizerunek Ducha Gór z czasem uległ zmianie. Zanim to nastąpiło, bano się go, ponieważ był utożsamiany z siłami przyrody. Przypisywano mu umiejętności wywoływania burzy i ulewy.
Pierwsze legendy o Duchu Gór tworzyli Walonowie. Przekazywali je z pokolenia na pokolenie, tworzyli nowe według swoich potrzeb. Ludzie czuli respekt przed Duchem Gór, co uczyło ich pokory w czasie górskich wypraw. Z czasem przestano się go bać i zaczęto przedstawiać w inny sposób - jako starca z długą, siwą brodą i potężnym kosturem.

Liczyrzepa pełni rolę strażnika przyrody i nie trzeba się już go bać, choć potrafi karać za haniebne występki. Dla wielu miejsc i pejzaży Karkonoszy napisano historie wyjaśniające, w jaki sposób powstały i jaki był w tym udział Ducha Gór.

Pierwsza z legend wyjaśnia, skąd pochodzi jego imię: Liczyrzepa. Okazuje się, że to złośliwy przydomek, który nadano mu, kiedy oszukała go ukochana. Porwał kiedyś świdnicką księżniczkę, a ta uciekła, bo udało jej się odwrócić jego uwagę w bardzo prosty sposób - kazała mu liczyć rzepy na polu. Do dziś, kiedy w góry nadciąga burza, niektórzy mieszkańcy Karpacza i Szklarskiej Poręby w grzmotach słyszą krzyk Ducha Gór rozpaczającego po utracie ukochanej.

W pozostałych legendach jawi się jako obrońca dobra, przyjaciel miejscowych ludzi. Najpierw dowiadujemy się, w jaki sposób powstał wodospad Szklarka. Było to miejsce, w którym Duch Gór walczył ze smokiem znad rzeki Kamiennej, Krakiem, o dziewczynę, Szklarkę, porwaną przez potwora. Duch Gór, próbując ją bronić, rzucił w smoka kamieniem. Trafił w dno rzeki, a to pękło. Szklarka wpadła w szczelinę i nie udało jej się uratować. Duch Gór szczerze zapłakał nad tą śmiercią, a jego smutek był tak głęboki, że wymalował się na jednej ze skał stojących obok wodospadu. Do dziś niektórzy potrafią zobaczyć tam smutną twarz Ducha Gór. Na cześć nieszczęśliwego wypadku wodospad nazwano Szklarką - od imienia zmarłej dziewczyny.